gevluchte mensen, zoals jij en ik
Op eigen initiatief werk ik aan een fotoserie over gevluchte mensen. Hieronder lees je alle verhalen per foto.
In 2026 gaat deze fotoserie als reizende expositie langs verschillende locaties.
Wil je meer weten over dit project? Wil je samenwerken? Of wil je deze expositie ook bij jouw organisatie tonen? Stuur me een bericht.
Mensen in hun kracht zetten. Dat is wat ik doe ik met deze serie. Gevluchte mensen ontmoeten en een portret maken dat een stukje van hun verhaal verteld. Elkaar leren kennen en zorgen voor een stukje verbinding in onze maatschappij.
Vedat & Ayse
Het gemis van familie is het moeilijkst.
De tranen staan in haar ogen als we het erover hebben.
Ik ben bij Vedat en Ayse op visite. Ze wonen, net als ik, in Loon op Zand. Ik ontmoette ze eerder al bij de Dorpskamer waar ze als gastheer en gastvrouw actief zijn. Daar viel het me op hoe goed ze Nederlands kunnen en hoe ze proberen te integreren hier in het dorp.
Dit keer ga ik bij ze thuis langs. Bij binnenkomst krijg ik slippers aangeboden en samen lopen we verder naar de woonkamer. Ik ga op de bank zitten en krijg Turkse thee in een speciaal glas. Ook Doreth, hun taalmaatje, is er. Ayse heeft hapjes voor ons gemaakt: een soort broodje met witte kaas erin en een zoet hapje met kaneel. Enthousiast vult Ayse mijn bord met twee broodjes en twee kaneelbolletjes.
Dan vertellen ze dat ze nu ongeveer 2 jaar in Nederland zijn. Eerst woonden ze een jaar in Drachten in een groot AZC. Het was er niet fijn: het was een grote hal met losse wanden zonder plafond. Er was veel geluid en weinig privacy. Daarna kwamen ze in Budel terecht. Daar was het ietsje beter, maar nog steeds niet echt fijn. Nu zijn ze heel erg blij met hun thuis in Loon op Zand.
Vedat en Ayse doen enorm hun best om de Nederlandse taal te leren. Ze gaan hiervoor met de bus naar taalles in Tilburg. Verder proberen zoveel mogelijk te oefenen. Bij de Dorpskamer en natuurlijk met hun taalmaatje Doreth. Ayse vertelt trots dat ze in december een toets hebben op B1-niveau.
Als Doreth vraagt hoe het bij de gemeente is gegaan, vertelt Vedat dat hij zijn rijbewijs heeft aangevraagd. Hij had al een Turks rijbewijs, maar dat is maar beperkt geldig hier. En dus moest hij opnieuw rijexamen doen. Na 3x is het gelukt. Ayse vertelt dat ze ook een Turks rijbewijs heeft, maar eigenlijk niet meer rijdt. Na een ongeluk in Turkije durft ze niet meer. In Budel leerde ze fietsen en daarvoor kreeg ze een certificaat, maar door een val vindt ze dat nu ook spannend en wil ze eerst weer wat oefenen met fietsen. Nu doet ze dus alles te voet of met de bus.
Tijdens ons gesprek wordt er aangebeld en blijkt er iemand tegen de auto’s in de straat te zijn gereden. Vedat gaat direct kijken en Doreth helpt hem met het papierwerk invullen. Ondertussen klets ik gezellig door met Ayse. Ze vertelt me over hun werk in Turkije. Dat ze zelfstandig ondernemers waren. Ze hadden een kiosk, een soort minisupermarkt waar ze kranten en eten verkochten. Ayse maakte Turkse hapjes op bestelling en bezorgde die bij mensen thuis. Op een gegeven moment werden ze constant in de gaten gehouden door de regering en was het niet meer veilig voor hen om in Turkije te blijven. Hun oudste zoon vluchtte al een jaar eerder naar Nederland. Vedat, Ayse en hun jongste zoon vluchtten daarna ook.
Na een tijdje komen Vedat en Doreth weer terug. Alles is geregeld met de schade aan de auto’s. Wel fijn dat Doreth kon helpen. Nu weet Vedat ook hoe dát in Nederland gaat.
Behalve hun oudste zoon, hebben Vedat en Ayse in Nederland geen familie wonen. De zussen van Ayse en haar ouders wonen nog in Turkije. Als ze erover vertelt, schiet Ayse vol. Het besef dat je nooit meer terug kan naar Turkije en het feit dat ze haar familie niet meer ziet raakt haar. Ook hun zoon heeft het moeilijk vertellen ze. Hij vindt het lastig om nieuwe contacten te maken en mist zijn familie en vrienden enorm.
Vedat en Ayse blijven sterk voor hun zoon. Ze willen vooral vooruit kijken. Hier een nieuwe toekomst opbouwen: met nieuwe familie en vrienden, met leuk werk en een fijne plek om te wonen.
Als ik vraag waar ze hulp bij kunnen gebruiken, zeggen ze: vriendschap. Ze willen vrienden maken, goede mensen ontmoeten. En bijdragen aan een positieve samenleving.
Ik hoop ze vaker tegen te komen hier in het dorp ❤️
Iryna
“Soms sta ik in de winkel en zie ik iets leuks voor in huis en wil ik het kopen. Maar dan denk ik: ‘waarvoor eigenlijk?’ Ik heb geen huis.”
Iryna vertelt me hoe frustrerend het is om geen eigen huis te hebben en daardoor niet te kunnen bouwen aan haar toekomst. Ook de onzekerheid over hoe lang ze mogen blijven, zorgt voor stress.
Iryna komt uit Oekraïne. Ze woonde dicht bij de grens met Rusland. Samen met haar man en vijf kinderen vluchtten ze naar Nederland. Daarbij heeft ze één geluk: haar man mag met haar mee omdat ze vlucht met meer dan drie kinderen. Nu woont ze met nog vier andere gezinnen tijdelijk in Waalwijk. Ik ontmoet haar in de gezamenlijke ruimte, samen met twee huisgenoten.
Vanuit Oekraïne kwamen ze eerst in Rotterdam, ze woonden er kort in een hostel. Vanaf daar werden ze met de bus naar Waalwijk gebracht. Dat vonden ze best spannend. Ze hadden namelijk altijd in een grote stad gewoond. Nu zijn ze heel blij dat ze juist hier in Waalwijk terecht zijn gekomen. Het is een kleine overzichtelijke stad waar genoeg te doen is: een veilige omgeving voor de kinderen.
Iryna vertelt dat hun huis in Oekraïne gebombardeerd is, ze hebben niets om naar terug te gaan. Ze willen hier in Nederland een nieuw leven opbouwen. Maar dat blijkt lastig door alle regels.
”We hebben onze kinderen al een keer weg moeten halen uit hun vertrouwde omgeving, weg van familie en vrienden. Dat willen we, voor hun, niet nóg een keer. Zeker niet met zoveel onzekere factoren.”
Voor de foto neemt Iryna me mee naar haar kamer, op zolder. Er staat een tweepersoonsbed en een klein bureautje in een knus hoekje bij het raam. Ze vindt het een heerlijk plek. Ze geniet van het uitzicht over het plein. Er is altijd iets te zien.
Als ik afscheid neem, krijg ik een knuffel. Wat een fijne mensen. Ze willen integreren, onderdeel worden van deze gemeente. Ik vertrek vol nieuwe energie, dankbaar om deze ontmoeting. En besef: ik kan wél naar huis.
Jamal
Brrr… dit is echt bitter.
Jamal kijkt me glimlachend aan.
Gelukkig had ik al gezegd dat ik niet van koffie hou.
Ik zit op de bank in de woonkamer van Jamal. Met mijn sokken op het zachte vloerkleed dat de hele vloer bedekt. De gouden accenten in de woonkamer vallen me op. Ook de Koerdische koffie wordt geserveerd in kleine, met goud versierde kopjes. Het past precies bij elkaar.
Jamal vertelt me dat hij al ruim twee jaar in Nederland is. Hij is Koerdisch en komt uit Syrië. Met zijn gezin heeft hij tien jaar in Turkije gewoond. Uiteindelijk is hij gevlucht omdat het daar niet veilig was. Jamal woonde in vijf verschillende AZC’s. Hij was twee dagen in ter Apel, ging via Budel en Essen naar Haarlem, waar hij een jaar verbleef en kwam uiteindelijk in Berkel-Enschot terecht. Ook daar verbleef hij ongeveer een jaar. Niet alle AZC’s waren even fijn, maar in Berkel-Enschot was het prima, vertelt hij.
Ook zijn gezin is nu ongeveer vijf maanden in Nederland en verbleef in Berkel-Enschot. Sinds twee maanden hebben ze deze woning in Tilburg. Ze zijn heel blij om samen in Nederland te zijn.
Jamal doet zijn best om Nederlands te praten met me. En dat lukt vrij aardig. Geen hele lange verhalen, maar we begrijpen elkaar. Hij vertelt dat zijn kinderen naar school zijn. Zelf gaat hij vanmiddag ook naar Nederlandse les. Dat doet hij drie dagen in de week. Daarnaast werkt hij als schoonmaker bij het museum en helpt graag bij activiteiten in Tilburg. Zo hielp hij met water uitdelen aan de deelnemers van de marathon en werkte hij samen met een groep van het Refugee Team om de tuinen in de buurt weer netjes te maken. Hij vindt het leuk en zo kan hij oefenen met Nederlands praten. Enthousiast laat hij me de foto’s op zijn telefoon zien.
Wat mooi om te zien hoe Jamal en zijn gezin nu een eigen plek hebben en hun leven kunnen opbouwen. Dankjewel voor jullie ontvangst. Ik wens jullie veel geluk samen op deze nieuwe plek!
Ahmad
Op zijn telefoon laat hij een foto van een kleine sloep zien. Met zo’n soort boot voer hij de Middellandse Zee over.
Ahmad zit rustig buiten een kopje koffie te drinken als ik hem aanspreek. Hij spreekt slechts een beetje Engels en met behulp van een vertaalapp en wat handen- en voetenwerk kunnen we elkaar begrijpen.
Ahmad komt uit Syrië en is samen met zijn moeder en zus naar Nederland gevlucht. Zijn vader is nog in Syrië. De reis met het bootje was gevaarlijk, maar hij doet er luchtig over. Hij is blij om nu hier te zijn.
Nu is het wachten. Wachten op een verblijfsvergunning. En wachten op de verhuizing naar een andere opvanglocatie. Als ik hem spreek weet hij nog niet waar hij heen gaat nu de opvanglocatie in Kaatsheuvel gaat sluiten.
In de toekomst hoopt hij als timmerman te kunnen gaan werken hier in Nederland. Of iets met cybersecurity, dat lijkt hem ook wel wat. Ik hoop dat dat gaat lukken.
Dalal
Als ik thuiskom voor het avondeten, heb ik weinig honger meer. Vandaag heb ik dan ook allerlei lekkere dingen mogen proeven.
Zoals de kokoskoekjes van de 26-jarige Dalal. Ze opent net de oven als ik de keuken binnenkom bij de Tijdelijke Gemeentelijke Opvang in Kaatsheuvel. “Geen speciaal recept hoor, gewoon koekjes”.
Dalal komt uit Irak en is gevlucht vanwege haar geloof. Ze heeft werktuigbouwkunde gestudeerd in Irak en hoopt hier in Nederland verder te kunnen studeren. Het valt me op dat Dalal erg goed Nederlands praat. Af en toe schakelen we even op Engels over als we elkaar niet goed begrijpen, maar verder praten we de hele tijd Nederlands. Ze vindt het ook leuk om te doen en dat is zeker te merken!
Het liefst gaat Dalal naar buiten toe om Nederlands te kunnen oefenen. Ze gaat het dorp in en oefent zo veel mogelijk. Vanavond gaat ze volleyballen in Kaatsheuvel en ook daar kan ze dan haar Nederlands oefenen. En natuurlijk met mij nu 🙂
Als ik thuiskom heb ik weinig honger meer na al dat lekkers dat ik al gekregen heb. Maar ik zit vol verhalen en fijne energie van deze mooie ontmoetingen vanmiddag.
Sabrin
‘Ben je van het nieuws?’
Sabrin spreekt me een tikkeltje verlegen, maar nieuwsgierig aan als ze me ziet staan met mijn camera. Ik vertel haar dat ik hier ben om de mensen in de crisisnoodopvang een gezicht te geven en hun verhalen te horen. Ze glimlacht. ‘Zal ik je een rondleiding geven?’
Zo komt het dat ik samen met Sabrin rondloop bij de crisisnoodopvang in de gemeente Dongen. Ze laat me de centrale ruimte zien waar gegeten wordt en waar mensen kunnen samenkomen aan de tafels. In de tweede grote ruimte kun je relaxen op een paar banken en er is een speciale speelruimte voor kleine kinderen. Aan het uiteinde van het kamp is een open ruimte waar fietsles wordt gegeven.
Als laatste laat Sabrin me haar kamer zien. Die deelt ze met haar vader en zus. Ze zijn gevlucht uit Irak. We kijken snel even naar binnen, want ondanks dat het vier uur ‘s middags is ligt haar zus te slapen.
Als ik zo met haar klets zie ik een rustige, zorgzame vrouw. Onzeker over haar toekomst. Welk beeld krijg jij van haar als je deze foto ziet? Welk gevoel roept het bij jou op?
Pervaiz & Tersta
De vergelijking met het bijbelverhaal waarin Jezus wordt gestenigd raakt me. Dat dat daar in 2025 nog steeds gebeurt, is voor mij nauwelijks voor te stellen.
Ik ben aangeschoven aan tafel bij Pervaiz en Tersta. Ze komen uit Pakistan. En zijn christen.
Christenen worden onderdrukt daar – ze zijn in de minderheid. Het is gevaarlijk om je openlijk uit te spreken over de bijbel. Pervaiz en Tersta vertellen me over een incident waarbij iemand wordt gestenigd omdat hij Christen is, net als in het bijbelverhaal dat ze regelmatig lezen. Ik ben er stil van.
Nu zijn ze blij dat ze hier in Nederland naar de kerk kunnen gaan. Ze putten hoop uit hun geloof. Toch voelen ze zich soms nog steeds in de minderheid. Met name omdat ze geen Arabisch praten zoals veel andere bewoners van de opvanglocatie doen. Dat maakt het communiceren met medebewoners lastig. Zelf spreken ze heel goed Engels en ze zijn Nederlands aan het leren.
Tersta heeft een groot deel van de dag in de keuken gestaan. Ze heeft al eten klaargemaakt en een plaatcake gebakken voor de kinderen. En ik heb al een flink stuk mogen proeven 🙂 ’Het is fijn om in de keuken bezig te zijn’, zegt ze. ‘Dan heb ik tenminste iets te doen.’ De kinderen gaan naar school, en dan wil ze iets lekkers klaar te hebben staan als ze terugkomen.
Als ik een portret wil maken, wil ik de cake er natuurlijk bij hebben. Hij was heerlijk! Maar er staan nog meer borden met aluminiumfolie op tafel. Dan komen er nog wraps tevoorschijn en een saus met kikkererwten en spinazie. Ik krijg een bord met een beetje saus om te proeven – soms is het iets te pittig voor gasten, zeggen ze. Maar het is echt heel lekker, ik houd dan ook van pittig 🙂 Vriendelijk sla ik het aanbod af om de hele wrap op te eten. Voor mij is het nog lang geen etenstijd.
Als ik wil gaan, worden er nog vier grote stukken cake uitgezocht en in aluminiumfolie gewikkeld om mee te nemen voor onze kinderen. Nou, daar hebben ze thuis van gesmuld. Superlief!
Esther
Hun leven staat op pauze.
Al drie jaar lang.
Ik kom binnen in de gemeenschappelijke ruimte bij de opvanglocatie in het centrum van Waalwijk. Esther zit nog te ontbijten op een barkruk aan de hoge tafel. Terwijl haar moeder zich nog even opfrist, begint ze enthousiast te kletsen.
Over hoe fijn de ontvangst hier in Waalwijk was. Toen ze hier net waren, is er door de Oekrainse mensen een toneel-/muziekvoorstelling gemaakt voor de Waalwijkers in theater De Leest. Esther deed mee en maakte muziek. Het was een geweldige avond. Ze voelen zich echt welkom hier.
Toen de oorlog uitbrak was Esther net gestart met haar opleiding aan de universiteit tot docent Engels. Gelukkig kon ze haar studie online voortzetten, ook hier in Nederland. Ze wist zelfs een stageplek te regelen bij een middelbare school en heeft een aantal weken geleden haar diploma gehaald. Superblij is ze ermee.
Ondanks dat sommige dingen dus wel doorgaan, staat hun leven op pauze. Hun woonplek is tijdelijk en ze kunnen niets opbouwen. Ze hebben geen idee hoe hun toekomst eruit gaat zien. Samenwonen, een gezin stichten, plannen maken zoals wij doen voor de toekomst – het kan allemaal niet. Deze onzekerheid is erg stressvol.
Esther wil graag aan de slag als docent Engels. Maar dat is lastig als je nog niet zo goed Nederlands praat. Toch denk ik dat er mogelijkheden moeten zijn voor zo’n leergierige en enthousiaste vrouw, zeker met het docententekort. Ik hoop echt dat ze binnenkort aan de slag kan als docent. Heel veel succes Esther!
Hamza
Helemaal aan het einde van het straatje met containers zit Hamza. In zijn eentje zit hij te genieten van de zon.
Het is vrij rustig op het terrein van de Tijdelijke Gemeentelijke Opvang in Kaatsheuvel. Er lopen wat mannen voorbij die me in het Arabisch aanspreken. Met handen en voeten begroeten we elkaar. Verderop zie ik een man in de zon zitten. Ik loop naar hem toe en spreek hem aan.
Hamza spreekt redelijk goed Engels en vertelt me dat hij uit Ethiopië komt. Hij is gevlucht omdat hij in het leger moest. Zijn familie is gelukkig veilig – die zijn nog in Ethiopië.
Op dit moment geniet hij vooral van het lekkere weer. Ik maak een portret van hem en hij kijkt kritisch mee naar het eindresultaat. Die met zonnebril is minder leuk: deze moet het worden 😊
Vrienden uit Jemen
‘Nee, laat alles maar lekker staan. Ik wil juist jullie spullen zien’.
Het papieren tasje van de afhaaltent uit het dorp, een fles sinas en hun telefoons. Ze willen het allemaal opruimen zodra ik een groepsfoto wil maken in de gemeenschappelijke ruimte van de crisisnoodopvang.
Ik ontmoet deze jonge mannen in de crisisnoodopvang de Nestel in Dongen. Ze vertellen me dat ze hier in de opvang vrienden zijn geworden. Ze komen uit verschillende steden in Jemen, maar zijn allemaal gevlucht voor de vreselijke omstandigheden daar. Het is fijn om met anderen uit Jemen samen te zijn, die begrijpen wat daar gebeurd. Ze zijn alleen gevlucht, hun families zijn nog in Jemen en dat maakt het moeilijk.
Als ik ze spreek hebben ze net gegeten, het avondeten in de opvang is niet echt hun smaak dus halen ze af en toe iets. Nu zitten ze te chillen, want veel anders is er niet te doen. Ze staan op, komen de dag door met zitten en rondlopen binnen het kamp en gaan naar bed. Hun cabin delen ze met drie andere mannen. Een keer per week volgen ze Nederlandse taallessen. Maar ze willen meer. Ze willen zich graag nuttig maken. Alleen dat is minder simpel dan het lijkt. Inmiddels hebben ze een BSN nummer dus ze mogen werken, maar een baan vinden blijkt lastig. Ze spreken (nog) geen goed Nederlands en ze hebben te weinig Nederlandse contacten.
Ik zie een groep mannen die graag wil, maar nu hun tijd afwachten. In veiligheid dat wel. En daar zijn ze Nederland heel erg dankbaar voor.
“Evelien heeft de menselijke kant van de opvang vastgelegd, met oog voor de emoties, de kracht en de hoop die in ieder individu schuilt. Haar foto’s laten niet alleen gezichten zien, maar vertellen verhalen die diep binnenkomen.”
Halife Öztürk – Coördinator crisisnoodopvang & begeleider Statushouders Dongen
Sona
Vrienden die zitten te kletsen in de zon, lachende kinderen in de speeltuin, een man aan het bellen met familie en een stel meiden die een gezelschapsspelletje spelen.
Ik loop over het terrein van de crisisnoodopvang in Dongen en het valt me op wat voor fijne sfeer hier heerst.
Sona, een goed verzorgde 25 jarige vrouw uit Gaza, ziet me lopen met mijn camera en spreekt me in het Engels aan. Ze fotografeert zelf ook graag en laat me haar foto’s zien; kapot geschoten huizen, leegstaande en vervallen gebouwen. Beelden die ik alleen ken van televisie. Wat een groot contrast met de foto’s van de zonsondergang hier in Dongen die ze ook maakte.
Haar vriendinnen kijken nieuwsgierig toe als we een portret maken bij de lounge hoek buiten op het terrein. Dongen is een fijne plek. Een plek om nieuwe vriendschappen te vormen en plannen te maken voor de toekomst. Sona wil haar masteropleiding afmaken en zich verder specialiseren als tandarts. Ik hoop dat ze al haar ambities en dromen waar kan maken hier in Nederland ♥️
Yaser
Een sfeerloze kleine ruimte, dichte rolluiken en een stapelbed afgeschermd met lakens.
Op blote voeten gaat Yaser naar binnen en laat me zijn kamer zien. De ruimte waar hij slaapt met nog drie andere (onbekende) mannen in de crisisnoodopvang de Nestel in de gemeente Dongen. De kamer biedt nog minder privacy dan de gezamenlijke kleedkamer bij de sportschool. Met de lakens hebben ze de slaapplekken proberen af te schermen. Maar dat helpt niet echt.
Yaser vertelt dat niet iedereen dezelfde gewoontes heeft. Sommigen zitten nog tot laat te bellen, anderen luisteren muziek en dat maakt het slapen lastig. Het is een plek waar hij niet graag is. Gelukkig heeft hij wel nieuwe vrienden gemaakt in de opvang. Mannen die ook gevlucht zijn uit Jemen, net als hij.
Er valt genoeg op te merken aan deze slaapruimte. Maar het wordt direct gerelativeerd: We zijn veilig hier en dát is het belangrijkste.
Rashad
“Elke avond voordat ik ga slapen, denk ik eraan. Aan alles. Ik denk aan mijn vrienden die vermoord zijn. Ik denk aan het geschreeuw van mijn moeder en zussen, die bang waren terwijl ik hen vasthield. Ik denk aan mijn vrienden die gevlucht zijn en die ik mis. Ik denk aan het bloed wat overal verspreid lag. Ik denk aan het huilen van de kinderen en vrouwen wiens huizen werden gebombardeerd.”
Dit heftige verhaal vertelde Rashad me na onze ontmoeting bij de crisisnoodopvang in Dongen. Toen Rashad me zag lopen met mijn camera vroeg hij heel zelfverzekerd of hij op de foto mocht. Ik zag een stoere kerel die zat te chillen met zijn vrienden. Eenmaal in gesprek met hem en zijn vrienden merk ik dat er achter deze façade heel veel verdriet schuilgaat.
Rashad vertelt dat hij iedere avond huilend aan de telefoon zit te bellen met zijn moeder. Die is, samen met nog meer familieleden, nog steeds in gevaarlijk gebied. Hem lukte het om te vluchten en hij is nu veilig in Nederland, maar… elke avond voordat hij gaat slapen komen de beelden terug.
”Mijn familie zit nog steeds vast in Jemen, terwijl ik ver weg ben. De slechte herinneringen zijn er nog steeds. Ze zitten diep in mij vast.”
Benieuwd naar nog meer verhalen?
Ik deel ze als eerste op LinkedIn.